Lima

Image

Miasto Królów

Image

W święto Trzech Króli, 6 stycznia 1535 roku, słynny konkwistador Francisco Pizarro założył w dolinie Rio Rimac miasto, któremu nadał nazwę Ciudad de los Reyes - Miasto Królów. Nazwa Lima pochodzi od fonetycznego przekształcenia indiańskiej nazwy Rimac. W mowie keczua, urzędowym języku Inków, słowo to oznacza mówcę. Pochodzi od świętej wyroczni, którą miano tutaj znaleźć. Miejsce zostało wybrane znakomicie. Kontakt ze światem zapewniała bliskość najważniejszych szlaków morskich. Rzeki Rimac, Lurfn i Chillon dostarczały mnóstwo wody na suchym skądinąd wybrzeżu Pacyfiku, a otwierająca się w kierunku wschodnim dolina umożliwiała przejście przez Andy.

Obecnie ok. 8 milionów ludzi (1/3 populacji Peru) mieszka w Limie, co powoduje, że większa część miasta jest zatłoczona, brudna i sprawia raczej przygnębiające wrażenie. Przyrost liczby mieszkańców Limy jest spowodowany napływem ubogich obywateli z innych części kraju, mających nadzieję na lepsze życie w stolicy. Jednak bardzo trudno jest znaleźć pracę w Limie i większość przybyłych mieszka w pueblos - dzielnicach slumsów otaczających miasto, bez wody i bardzo często bez elektryczności.

Lima usytuowana nad brzegiem Oceanu Spokojnego ma nie najlepszy klimat. Od kwietnia do grudnia miasto spowija szara mgła zasłaniająca słońce, natomiast krótkie lato (styczeń - marzec) jest słoneczne i upalne. To bardzo dziwne miasto. Ma do zaoferowania odwiedzającym to co najlepsze, najciekawsze i to co brzydkie, szare, ponure - wzbudzające czasami zniechęcenie czy odrazę. Od założenia miasta w 1535 roku aż do proklamowania w 1821 roku republiki, stolica Peru była najpotężniejszym miastem portowym dawnych hiszpańskich kolonii w Ameryce Południowej. Barokowa starówka leżąca nad brzegiem rzeki Rimac stanowi obecnie jedynie niewielką dzielnicę tego wielomilionowego miasta. Właśnie w czasach kolonialnych świeccy i duchowni władcy wznosili tutaj bogato wyposażone pałace, kościoły i klasztory. Dziś jeszcze wiele z tych budowli można podziwiać.

Wielkie bogactwo przyniósł Limie handel srebrem i innymi towarami. Dlatego w 1680 roku, aby ochronić się przed atakami od strony lądu, wzniesiono mury miejskie, które przetrwały aż do 1869 roku.

W połowie XIX wieku miasto zasłynęło, przecierając szlaki rewolucji technicznej. Powstało wtedy gazowe oświetlenie miejskie i linie telegraficzne. W 1854 roku pierwsza w Ameryce Łacińskiej linia kolejowa połączyła Limę z portem Callao. Po okupacji przez oddziały chilijskie podczas tak zwanej wojny o saletrę (1881-1883) miasto otrząsnęło się dopiero w XX wieku.


ImageCentralnym miejscem w Limie jest Plaza Mayor - dawniej Plaza de Armas (Plac Broni). W jego panoramie dominują Pałac Prezydenta, katedra, Pałac Arcybiskupi i inne ważne instytucje, a środek placu zdobi stojąca fontanna z brązu, pochodząca z XVII wieku. Zgodnie z obowiązkiem i kolonialnymi dekretami, jeszcze w roku założenia miasta Pizarro położył kamień węgielny pod budowę katedry, jednakże samą budowę rozpoczęto faktycznie dopiero po ustanowieniu biskupstwa. Ponad 50 lat trwały prace zakłócane przez liczne trzęsienia ziemi. W końcu budowę katedry doprowadził do szczęśliwego końca hiszpański architekt Francisco Becerra. Wreszcie w 1624 roku można było dokonać uroczystej konsekracji wspaniałego kościoła, z nawą główną, dwiema nawami bocznymi i licznymi kaplicami. Po zniszczeniu przez trzęsienie ziemi w 1746 roku wicekról Manso de Velasco zlecił odbudowę katedry według pierwotnych planów. Na kolor żółty (ochry) pomalowano katedrę z okazji uroczystości 450-lecia położenia kamienia węgielnego i związanego z nią przyjazdu papieża w 1985 roku.

Obok katedry wznosi się neokolonialny, zbudowany dopiero w 1924 roku, pałac biskupi. Jego fantazyjny styl podkreślają rzeźbione drewniane balkony.

Ze względu na zagrożenie trześniami ziemi oraz nikłą ilością opadów budowle w starej Limie wznoszono z lekkich materiałów. Nawet słupy w kościołach powstawały częściowo ze splecionych witek pokrytych warstwą malowanej gliny. Dziewięć lat od założenia Lima została proklamowana siedzibą wicekróla. Tu właśnie umieszczono siedzibę audiencji - najwyższego poza macierzystą Hiszpanią urzędu w koloniach. W 1545 roku w Limie powstało biskupstwo, a w 1551 roku założono pierwszy w Ameryce Południowej uniwersytet.

Jak przystało na hiszpańskie miasto kolonialne, najważniejsze budynki użyteczności publicznej stoją przy głównym placu. Plaza de Armas zdobi ponadto stojąca pośrodku fontanna z brązu, pochodząca z XVII wieku. Zgodnie z obowiązkiem i kolonialnymi dekretami, jeszcze w roku założenia miasta Pizarro położył kamień węgielny pod budowę katedry, jednakże same budowę rozpoczęto faktycznie dopiero po ustanowieniu biskupstwa. Ponad 50 lat trwały prace zakłócane uszkodzeniami spowodowanymi przez liczne trzęsienia ziemi.

Również dominujący na północnej stronie placu pałac rządowy był w toku swych dziejów wielokrotnie przebudowywany. Pierwszy stojący w tym miejscu parterowy pałac gubernatora pochodził jeszcze z czasów Pizarra. Po trzęsieniu ziemi w 1586 roku wzniesiono nowy, już renesansowy pałac. Był on niegdyś rezydencją 40 wicekrólów Peru, a później prezydentów republiki. Dzisiejsza budowla, utrzymana w pompatycznym stylu francuskiego baroku, pochodzi z 1938 roku.


ImageZ Plaza Mayor szeroka ulica Jirón de la Unión prowadzi do Plaza San Martín. Ta okolica jest bardzo ciekawa z historycznego punktu widzenia i przypomina trwający blisko trzysta lat okres dominacji Limy w hiszpańskich koloniach. Po silnych trzęsieniach ziemi w 1687 i 1746 roku wiele z historycznych gmachów całkowicie odbudowano. W 1988 roku UNESCO wpisało na listę światowego dziedzictwa kultury klasztor franciszkanów i kościół San Francisco, a następnie, w 1991 roku, dopisało również całą starówkę.

Ze względu na zagrożenie trzęsieniami ziemi oraz nikłą ilość opadów budowle w starej Limie wznoszono z lekkich materiałów. Nawet słupy w kościołach powstawały częściowo ze splecionych witek pokrytych warstwą malowanej gliny. Dziewięć lat po założeniu Limę proklamowano siedzibą wicekróla. Tu właśnie umieszczono siedzibę audiencji - najwyższego poza macierzystą Hiszpanią urzędu w koloniach. W 1545 roku w Limie powstało biskupstwo, a w 1551 roku założono pierwszy w Ameryce Południowej uniwersytet.
Charakterystycznym przykładem kolonialnej architektury świeckiej jest ukończony w 1735 roku Palacio de Torre Tagle. Wzniesiona w stylu andaluzyjskiego baroku rezydencja hiszpańskiego magnata urzeka swym pięknym dziedzińcem wewnętrznym oraz dwoma zamkniętymi, rzeźbionymi w drewnie balkonami. Liczący prawie 1700 m2 powierzchni pałac jest obecnie siedzibą Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Do największych, najwybitniejszych i najbardziej udanych architektonicznie zespołów klasztornych Ameryki Łacińskiej należy konwent franciszkański, który obejmuje aż trzy kościoły. Założony w 1535 roku klasztor został zniszczony przez trzęsienie ziemi i odbudowany w latach 1657-1687 w stylu barokowym. Bogate wnętrze zawiera pierwiastki mauretańsko-andaluzyjskiego stylu mudejar, którego znakomitym przykładem jest przepiękny, kopulasty sufit klatki schodowej, wyrzeźbiony z panamskiego cedru. Prawdziwą perłą jest wspaniale zdobiona biblioteka, w której znajduje się między innymi 25 tys. oprawionych w skórę foliałów oraz 6000 pergaminów.

Pochodzący z 1672 roku masywny kościół San Francisco, wzniesiony według planów architekta Constantina de Vasconcella, oparł się najsilniejszym nawet trzęsieniom ziemi. Ogromne wrażenie robią zdobiące jego wnętrze piękne rzeźby w stylu mudejar. Wspaniałe stalle z 1673 roku są w całości wyrzeźbione z drzewa cedrowego. Dopiero w 1951 roku ponownie odkryto rozległy zespół znajdujących się pod klasztorem katakumb. Do 1810 roku służyły one jako cmentarz Limy. Spoczywają tu warstwami czaszki i szkielety najprawdopodobniej 70 000 ludzi.

Image