Kathmandu

STOLICA KRÓLESTWA NEPALU

ImageKathmandu jest położone w dolinie na przedgórzu Churia na wysokości od 1400 do 1600 m n.p.m. Jeden ze najstarszych tekstów hinduskich opisuje Kahtmandu jako miejsce bogów w otoczeniu gór. Mówi się także, że jest tu tyle świątyń ile domów, a tyle różnorodnych bóstw, ilu mieszkańców.

Miasto to przyciąga zabytkami, współistnieniem buddyzmu i hinduizmu, szczególną atmosferą. To półmilionowe miasto nie przypomina wielkich metropolii Wschodu; nie ma tu wieżowców, szerokich alei, wielkich centrów handlowych. Można za to zanurzyć się w atmosferę miasta tętniącego własnym życiem i poznać bliżej zwyczaje jego mieszkańców. Życie religijne toczy się w wielu punktach miasta, przy licznych hinduistycznych świątyniach i buddyjskich stupach rozsianych na wielu placach i ulicach. Obok wspaniałych świątyń i pałaców można obserwować normalne życie i pracę Nepalczyków, którzy rozłożywszy swoje kramy na stopniach świątyń proponują i zachwalają sprzedawane towary. Wiele z licznych zabytków starego Kathmandu zostało wpisane na listę zabytków Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

ImageMiasto zostało założone w X wieku i nazywało się wówczas Kantipura. W 1593 r. nazwa Kantipura została zamieniona na Kathmandu. Obecne miano wywodzi się od nazwy drewnianej świątyni Kaszthamandapa, która, według legendy wybudowana została z drewna, pochodzącego z jednego drzewa, a która po dziś dzień stoi na niewielkim placu Maru Tol w najstarszej dzielnicy miasta.

W XVII Kahtmandu było jednym z miast-państw, które rozwijały się równolegle w Dolinie Kahtmandu.

W okresie panowania dynastii Malla, w wiekach XVII - XVIII powstało wiele świątyń i pałaców istniejących do dziś w granicach starego miasta. Do rozbudowy przyczynił się szczególnie władca z dynastii Malla - Pratap, panujący w mieście w XVII wieku. W 1768 r. nastąpiło zjednoczenie Nepalu. Dokonał tego władca Gurkhów - Prithvi Narajan Szach. Położył on kres rozdrobnieniu, w miejsce języka newari wprowadził język urzędowy - nepali.

Większość zabytków Kathmandu skupia się na niewielkiej powierzchni starówki, między Kantipathem - główną drogą prowadzącą z południa na północ a rzeką Vishnumati. Po wielkim trzęsieniu ziemi w 1934 r., kiedy miasto uległo niemal całkowicie zniszczeniu, zbudowano New Road, ciągnącą się od ozdobnej bramy przy skrzyżowaniu z Kantipathem, w głąb starej części miasta, gdzie zmienia nazwę na Ganga Path, do Durbar Square.


ImageObecnie głównym miejscem, do którego zdążają zarówno Nepalczycy jak i turyści jest Durbar Square, czyli Plac Pałacowy, przy którym mieści się stary pałac królewski wzniesiony przez Pratapa Mallę w XVII wieku - Hanuman Dhoka, będący do 1915 roku siedzibą władz Nepalu. Przed bramą pałacową stoi rzucający się w oczy posąg boga-małpy Hanumana, od którego wywodzi się nazwa obiektu.

ImageDurbar Square jest pełen świątyń w najdziwniejszych kształtach. Wiele z nich przetrwało trzęsienia ziemi, inne były całkowicie przebudowane. Najokazalszą i najwyższą pagodą w Kathmandu jest stojąca na Durbar Square Świątynia Taledźu wzniesiona w XVI wieku przez króla Mahendrę Mallę, który polecenie jej budowy otrzymał rzekomo we śnie od samej bogini, która zamieszkała w świątyni pod postacią pszczoły. Postawiona na dwunastostopniowym cokole, ma 35 m wysokości i góruje nad całym Durbarem. Na ósmym stopniu schodów zbudowano mur, a przed nim dwanaście miniaturowych świątynek. W murze są cztery pięknie rzeźbione bramy, a za nim jeszcze cztery miniaturowe świątynie. Niestety wstęp do Taledźu Bhawani mają jedynie najwyżsi kapłani oraz sam król. Kasthamandap, który stoi w południowo-wschodniej części placu, to najstarszy budynek w dolinie, zbudowany około XII w. Początkowo był to gmach publiczny, w którym zbierano się w oczekiwaniu na ważne uroczystości, a dopiero później przekształcono go w świątynię.

ImageNiedaleko znajduje się świątynia Śiwy Maju Deval. Dziewięciostopniowy cokół Maju Deval to najpopularniejsze w Kathmandu miejsce spotkań. Na belkach potrójnego dachu tej dużej świątyni wyrzeźbione są sceny erotyczne. Ze stopni platformy widać Durbar i dachy miasta.

Innym ciekawym zabytkiem w sąsiedztwie Hanuman Dhoka jest siedziba żywego bóstwa Kumari, czyli pochodzący z połowy XVIII wieku bogato rzeźbiony klasztor buddyjski z pięknie zdobionymi drewnianymi oknami i drzwiami.

Po lewej stronie na Makhan Tole, przy wyjściu z placu Durbar, znajduje się Wielki Dzwon, ufundowany w 1797 r. Dźwięk dzwonu odgania złe duchy, lecz usłyszeć go można tylko wtedy, gdy w świątyni Degutaleju odbywa się obrzęd pudźa.



Przy placu Kel Tole znajduje się Seto Maczhendranath - jedna z najważniejszych i najpiękniej zdobionych świątyń Kathmandu. Nie do końca oczywiste, jakiego jest wyznania, ponieważ przychodzą tu i buddyści i hinduiści - pierwsi uważają Seto Maczhendranatha za jedną z postaci Awalokiteśwary, drudzy - za wcielenie Śiwy, zsyłające deszcz. Do środka wchodzi się przez łukowy portal, w którym na wysokiej kamiennej kolumnie stoi mała figurka Buddy w otoczeniu dwóch metalowych lwów.

Poza granicami starego miasta znajduje się stupa Swayambunath. Początki tej świątyni sięgają 2000 lat - obecnie stupa stanowi cel pielgrzymek zarówno wyznawców religii buddyjskiej, jak i hinduistycznej. U stóp jak i na szczycie wzgórza, na które prowadzi 365 schodów, zlokalizowany jest kompleks świątyń różnych religii. Można tu zobaczyć wielu buddyjskich mnichów; a poważny nastrój miejsca zakłócają liczne małpy, kręcące się wśród wiernych i turystów.

Udając się na przedmieścia Kathmandu do Pashupatinath odwiedzamy zupełnie inny świat. Tam znajduje się kompleks świątyń hinduistycznych leżących po obu stronach świętej rzeki Bagmati, wzdłuż której znajduje się rząd podwyższonych miejsc kremacyjnych.

ImagePatan to drugie co do wielkości miasto Doliny Katmandu, oddzielone od stolicy jedynie korytem rzeki Bagmati zwany jest również Lalitpur (Miasto Piękna). Długa historia Patanu jest związana z buddyzmem; w czterech jego stronach wznoszą się stupy, których budowę przypisuje się Asioce, władcy wielkiego imperium buddyjskiego w III w. p.n.e. Czasy najpełniejszego rozkwitu architektury Patanu przypadają na okres panowania Mallów (XVI-XVIII w.). Znajduje się tu mnóstwo świątyń zbudowanych w przeróżnych stylach. Takie zagęszczenie obiektów sakralnych nie występuje nawet w Kathmandu ani w Bhaktapurze.

ImageBhaktapur, którego inną nazwą jest Bhadgaon (Miasto Wielbiących), to trzecie główne miasto w Dolinie Kathmandu. Jest to miasto fascynujące, a brak ruchu ulicznego sprawia, że spacer miejskimi uliczkami to prawdziwa przyjemność: odnosi się wrażenie jakby czas zatrzymał tu kilkaset lat temu. Większość zabytków pochodzi z końca XVII wieku, kiedy panował Bhupatindra Malla.

Największą atrakcją tego starego miasta stanowią codzienne rytuały, niezmienione od wieków. Ta średniowieczna atmosfera miasta zachwyca wszystkich, a wędrówka tłocznymi ulicami starego miasta dostarcza niezapomnianych wrażeń. Jest to miejsce kontrastów - nędza przeplata się z bogactwem, a przeszłość z nowoczesnością.