Pekin

Fascynująca stolica Państwa Środka

ImagePekin - Beijing - w języku chińskim oznacza Północną Stolicę i od XIII wieku (z przerwami) pełni funkcję centrum administracyjnego Chin. Miasto położone jest na pn-zach. Skraju Niziny Chińskiej na wysokości 45 m n.p.m. Otoczenie miasta stanowią niewysokie góry. W tej części Chin panuje klimat kontynentalny ze znacznym wpływem cyrkulacji monsunowej.

ImageNa terenie dzisiejszej stolicy znalezione pierwsze ślady życia pochodzą sprzed 690 tysięcy lat (Homo erectus pekiniensis). Miasto rozwinęło się jako ośrodek graniczny handlu Mongołów, Koreańczyków oraz ludów pochodzących ze środkowych Chin i z Shandongu. Później pojawiły się wspólnoty rolnicze, w okresie Walczących Królestw (475 - 221 roku p.n.e.) utworzona została stolica państwa Yan. Na początku II wieku p.n.e. utworzone miasto pod nazwą Ji stanowiło stolicę jednej z 36 prefektur zjednoczonego państwa chińskiego. Miasto przechodziło we władanie różnych narodów (Mandżurów, Kitanów) i wielokrotnie zmieniano jego nazwę.

Znaczna jego rozbudowa nastąpiła w czasie panowania dynastii Jin (1115 - 1234 roku n.e.). W tym czasie obwód murów otaczających pałac cesarki wynosił już 5 km, a obwód chroniących murów miasto 18 km. W 1215 roku w czasie najazdu Mongołów pod władzą Czyngis-chana doszło do spalenia miasta i wymordowanie jego mieszkańców. Po utrwaleniu się mongolskiej dynastii Yuan doszło od odbudowy zniszczonego miasta nazwanego Chanbałtyk - miasto Chana. W 1271 roku Kublai Khan (wnuk Czyngis-chana), który formalnie zapoczątkował dynastię Yuan przeniósł stolicę z Kaiping. W latach 1267 - 1293 następuje jego dalsza rozbudowa, w tym czasie powstał Pałac Cesarski, rezydencje, urzędy i świątynie. Miasto stało się prawdziwym centrum cesarstwa. Ukończona została budowa kanału Tonghui łączącego stolicę z Wielkim Kanałem. W tym czasie ówczesna stolica liczyła około 500 tysięcy mieszkańców.

ImageW 1368 roku pod przywództwem Zhu Yaunzhanga wojska powstańcze tzw. Czerwonych Turbanów zajęły miasto, doszło do obalenia panującej dynastii, a zwycięski Zhu Yaunzhong na polecenie niebios zapoczątkował nową dynastię Ming (1368 - 1644 r.). Na kolejnych 35 lat stolica została przeniesiona na południe do Nankinu.

W 1421 roku nastąpiło jednak oficjalne przeniesienie stolicy z Nankinu, do dawnej stolicy zwanej od tej pory Beijing - Pekin. Z okresu panowania dynastii Ming pochodzą m.in.: Pałac Cesarski, Świątynia Nieba czy tzw. Zewnętrzne Miasto.


Również za czasów panowania ostatniej dynastii w historii imperium Państwa Środka - mandżurskiej dynastii Qing (1644 - 1911) następował dalszy rozkwit miasta. Szczególnie dużo obecnych zabytków wzniesionych zostało za panowania cesarzy Kangxi i Qianlonga. Do ogromnych zniszczeń doszło w czasie najazdu wojsk angielsko-francuskiego korpusu ekspedycyjnego w roku 1860. Po wtargnięciu tych wojsk do Pekinu, spaleniu i całkowitemu zniszczeniu uległ Cesarski Pałac Letni wraz z pięknym założeniem parkowo-ogrodowym.
Na początku dwudziestego wieku Pekin przejściowo opanowały wojska powstańcze tzw. Bokserów, walczące przeciw feudalizmowi i imperializmowi. Wojska powstanie okupowały dzielnicę, gdzie mieściły się ambasady, co spowodowało wkroczenie korpusu interwencyjnego, a w efekcie doprowadziło do podpisania przez Chiny upokarzającego protokółu. Na jego mocy Chiny miały zezwolić na ochronę ambasad przez obce wojska, spłacić kontrybucję na rzecz obcych państw oraz zakazać działań przeciw cudzoziemcom.

ImageDnia 10.10.1911 Pekin został proklamowany stolicą Republiki Chin, a 12.02.1912 podpisany został edykt o abdykacji dynastii Qing. W maju 1914 roku doszło do masowych wystąpień zwanych ruchem 4 Maja skierowanych przeciwko nadanym przywilejom obcym mocarstwom. Wystąpienia te zapoczątkowały proces, który doprowadził do powstania Komunistycznej Partii Chin w roku 1921. W okresie Republiki Chin stolica przeniesiona została do Nanjing. W roku 1937 do Pekinu wkroczyły wojska japońskie i okupowały miasto do roku 1945, kiedy to wojska Kuomintangu zmusiły Japończyków do odwrotu. W roku 1949 władzę w mieście przejęła Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, a 1.10.1949 na placu Niebiańskiego Spokoju Przewodniczący Mao Tse Tung w obecności pół miliona ludzi proklamował powstanie Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Pekinie.
Obecnie Pekin liczy około 12 mln mieszkańców, a powierzchnia miasta zajmuje 16,8 tysięcy km2. Jest głównym ośrodkiem administracji, przemysłu, nauki, kultury oraz skarbnica zabytków państwa Środka.

ImageW sercu miasta znajduje się jeden z największych placów świata plac Tienanmen - plac Niebiańskiego Spokoju. Od północy ogranicza plac Brama Niebiańskiego Spokoju, za którą rozpościera się Zakazane Miasto. Od XIV wieku, kiedy panowała dynastia Ming, a następnie dynastia Qing na placu otoczonym murem znajdowały się ustawione w kształcie litery T główne urzędy państwowe: ministerstwa ceremonii, wojny, finansów, sprawiedliwości, kadr, pracy, wywiadu, astronomii, meteorologii, siedziba dowództwa wojskowego, urzędy do spraw rodziny cesarskiej, cenzury, szpital cesarski i Akademia Cesarska. Przez środek placu przebiegał zadaszony Korytarz Tysiąca Bu ( bu - jednostka miary ok. 1,5 m). Przez całe wieki wstęp na plac mieli tylko najwyżsi dostojnicy państwowi. Wszystkie te budynki zostały wyburzone do końca lat czterdziestych.


Obecnie w centrum placu wznosi się monumentalne mauzoleum Przewodniczącego Mao Zedonga wzniesione w 1976 roku po jego śmierci. Na pierwszym poziomie mauzoleum w sali żałobnej na czarnym katafalku w kryształowej trumnie wystawione są na widok publiczny zwłoki Przewodniczącego. W sali południowej zobaczyć można statuę Przewodniczącego na tle gobelinu z panoramą Chin i społeczeństwem Państwa Środka.

Przed mauzoleum wznosi się Pomnik Bohaterów Ludowych, konstrukcja wykonana z bloków granitowych wysoka na 38 metrów. Dolna część tego monumentu ozdobiona jest 10 płaskorzeźbami przedstawiającymi najważniejsze wydarzenia z nowożytnej historii Chin.

Po zachodniej stronie placu wznosi się gmach Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych wzniesiony w roku 1959, a po wschodniej stronie Muzeum Chińskiej Rewolucji i Historii. W muzeum znajdują się kolekcje z poszczególnych okresów historii Państwa Środka, a całe północne skrzydło poświęcone jest rewolucji i prezentuje historię po roku 1919. W południowej części placu stoi Przednia Brama (Qiaun Men), wzniesiona w XV wieku za czasów rządów cesarza Yongle. Służyła ona do obrony murów oddzielających miasto wewnętrzne od zewnętrznych przedmieść. Po wyburzenie murów w latach powojennych nie pełni już swojej dawnej funkcji, ale nadal suwom ogromem sprawia na odwiedzających duże wrażenie.

ImagePółnocną stronę placu Tienanmen zamyka monumentalna Brama Tienanmen (Brama Niebiańskiego Spokoju). Jest ona zarazem głównym wejściem do otoczonego do dnia dzisiejszego Zakazanego Miasta zwanego Pałacem Cesarskim, a obecnie Muzeum Pałacowym. Pałac Cesarki przez całe stulecie był niedostępny dla zwykłych ludzi. Ten największy i najlepiej zachowany zabytek Państwa Środka był siedzibą dwóch ostatnich dynastii chińskich Ming (1368 - 1644) i Qing (1644 - 1911). Budowa tego kompleksu pałacowego zapoczątkowana została za czasów panowania cesarza Yongle (1406 - 1420), a większość obecnie istniejących budynków pochodzi z czasów dynastii Ming z XVIII wieku, gdyż Pałac Cesarski często ulegał zniszczeniu poprzez pożary. W sumie Obszar zakazanego miasta zajmuje powierzchnię 720 tys. m2, liczy łącznie 9 000 pomieszczeń. Część południowa kompleksu pałacowego stanowi tzw. Pałac Zewnętrzny, gdzie wokół trzech głównych budowli - Pawilonu Najwyższej Harmonii, Pawilonu Doskonałej Harmonii, Pawilonu Zachodniej Harmonii - skupia się większość pawilonów. Na terenie Pałacu Zewnętrznego odbywały się oficjalne przyjęcia, przyjmowane były misje z innych krajów, przedstawiano laureatów egzaminów na urzędników cesarskich oraz oznajmiano dekrety władcy. W tej części kompleksu pałacowego w najokazalszym pawilonie Teihadian o powierzchni 2,3 tys. m2 i wysokości 35 m znajduje się tron cesarski zdobiony płaskorzeźbami fantastycznych smoków. W północnej części - Pałacu Wewnętrznym - mieszkał cesarz wraz z rodziną. Najważniejszymi obiektami są Pałac Niebiańskiej Czystości, Pawilon Powodzenia, Pałac Ziemskiego Spokoju.


ImageOd strony wschodniej i zachodniej otaczają je dziedzińce zabudowane licznymi pawilonami, gdzie obecnie mieszczą się ekspozycje sztuki chińskiej. W najbardziej na północ wysuniętej części zabudowań znajduje się Cesarski Ogród. W jego centrum wznosi się Pawilon Cesarskiego Spokoju, miejsce odpoczynku rodziny cesarskiej. Na zachód od Zakazanego Miasta znajduje się kompleks budynków wzniesionych w czasie panowania dynastii Qing (1644 - 1911) na terenie parku otaczającego jezioro Środkowe Morze i Południowe Morze, a obecnie mieszczą się tam rezydencje wysokich urzędników państwowych i partyjnych.

Symbolem Pekinu i jednocześnie najbardziej rozpowszechnionym wizerunkiem chińskich zabytków jest Tianatan - Świątynia Niebios. Budowla ta jest jednym z najwspanialszych i największych obiektów sakralnych Państwa Środka. Oddawano w niej część niebiosom i modlono się o dobry urodzaj w czasach dynastii Ming i Qing. Pierwsze obiekty na terenie świątyni wzniesiono w latach 1506 - 1520, a następnie rozbudowywano ja w wieku XVIII i XIX. Pięknie prezentuje się do dnia dzisiejszego na tle błękitnego pekińskiego nieba Pawilon Modłów o Dobry Urodzaj. Obiekt o okrągłym kształcie o średnicy 30 m i wysokości 38 m, zwieńczony trójpoziomowym dachem pokrytym glazurowanymi ciemnogranatowymi dachówkami.
Wykonany on został bez użycia gwoździa.

ImageW Pawilonie Firmamentu przechowywano tabliczkę Ducha Najwyższego Władcy Wszechświata. Budynek ten wzniesiony został w roku 1530 , a otoczony jest kamiennym półkolistym murem zwanym Muzeum Echa. Dzięki specjalnym właściwościom głos przenoszony jest z jednego miejsca na inne odległe miejsce.

Najważniejszą częścią tego kompleksu świątynnego jest Ołtarz Nieba zbudowany z białego i zielonego marmuru o okrągłej trójpoziomowej konstrukcji. W centrum trzeciego poziomu o średnicy 33 metrów znajduje się okrągły kamień, który w dawnych Chinach stanowił najświętsze miejsce, a obecnie jest okupowany przez turystów fotografujących się w tym właśnie miejscu. Podczas ceremonii w to miejsce przenoszona była tabliczka Ducha Najwyższego Władcy Wszechświata.

Cały kompleks Świątyni Nieba otoczony jest dobrze utrzymanym ogromnym parkiem, ulubionym miejscem wypoczynku mieszkańców Pekinu.


Zbudowana w roku 1302 Świątynia Konfucjusza, jest beż wątpienia godna uwagi. Jest największą tego rodzaju świątynią w Chinach. W pawilonie pierwszego dziedzińca mieści się 198 kamiennych tablic z nazwiskami uczniów, którzy pomyślnie zdali egzaminy cesarskie za czasów panowania dynastii Ming i Qing. Od wyników egzaminów uzależniony był dalszy los kariery urzędników. W dalszych pawilonach na kamiennych stelach zostały uwiecznione opisy najważniejszych wydarzeń z czasów dunastii Qing. W mieszczącym się niedaleko Cesarskim Kolegium kształcili się urzędnicy administracji państwowej. Tam również co roku odbywał się wykład nauk Konfucjusza przed klęczącymi studentami, profesorami i urzędnikami. Gmach Kolegium wzniesiony został przez wnuka Kubilaja w roku 1306.

ImageNiedaleko Świątyni Konfucjusza wznosi się Yonghe Gong - Klasztor Pałacu Harmonii i Spokoju. Budowla ta wzniesiona w roku 1694 jest największym klasztorem lamajskim poza Tybetem. Nazwa świątyni pochodzi od nazwiska trzeciego cesarza z dynastii Qing, Yong Zhenga, w którym rezydował on do chwili objęcia przez niego władzy. Popularnie nazywana jest ona również Świątynią Lamy. W głównym Pawilonie Nieskończonego Szczęścia znajduje się wielki posąg Buddy o wysokości 26 metrów. Wykonany jest on z jednego pnia drzewa sandałowego. Z kolei w Pawilonie Falundian " Pawilonie Koła Praw " mieści się posąg Tsong-kapy, założyciela szkoły żółtych czapek, wielkiego reformatora religii lamajskiej. W klasztorze podziwiać można dużą kolekcję sztuki lamajskiej, z wyjątkowo pięknym zbiorem ikon - tanek.

Świątynia taoistyczna Dongyue Si z czasów dynastii Yuan znajduje się w centrum dzielnicy Chaoyang. Wokół dużego dziedzińca stoją pawilony poświęcone poszczególnym aspektom życia człowieka. W pawilonach znajdują się posągi poszczególnych bóstw opiekuńczych, niektóre o bardzo fantazyjnym, "nieziemskim" wyglądzie w groźnych pozach z niebezpiecznym uzbrojeniem.

ImagePałac Letni znajdujący się na przedmieściach Pekinu jest jednym z najwspanialszych przykładów architektury parkowo-ogrodowej. Mieści się na Wzgórzu Długowieczności nad jeziorem Kunming. W tym malowniczym krajobrazie znajduje się ponad 100 różnych budowli. Pierwszy pałac, który został wzniesiony na tym terenie pochodził jeszcze z okresu dynastii Jin, z XII wieku. Przez całe wieki pełnił on funkcję podmiejskiej rezydencji cesarskiej.

Największa rozbudowa pałacu miała miejsce w latach 1888 - 1895 na polecenie cesarzowej Dowager Cixi. Do ogromnych zniszczeń doszło następnie w czasie najazdu przez oddziały powstańcze bokserów. Na całość kompleksu pałacu Letniego składa się część oficjalna cesarza i mieszkalna dla rodziny cesarskiej (tzw. Pałac Wschodni), część z licznymi świątyniami oraz teren widokowy.


Szczególnie interesujące są Pawilon Życzliwości i Długowieczności, gdzie dawniej cesarz udzielał audiencji; Pawilon Cnotliwej Harmonii, stanowiący budynek opery cesarskiej, a także pawilony mieszkalne - Szczęścia i Długowieczności, Pałac Nefrytowych Fal, Pawilon Litości. W obiektach tych są obecnie prezentowane przedmioty codziennego użytku, stroje cesarskie oraz zdjęcia ostatnich mieszkańców tego pałacu.

Na szczycie wzgórza Długowieczności znajduje się Pagoda Buddyjskiej Cnoty, Pawilon Rozproszonych Chmur, jedna z niewielu zniszczonych budowli w czasie pogromu francusko-brytyjskiego oraz Świątynia Morza Mądrości. Z tego miejsca przy pięknej pogodzie i bezchmurnym niebie rozpościera się piękny widok na panoramę Pekinu. Na północnym brzegu jeziora Kunming ciągnie się długi na ponad 728 metrów Długi Korytarz - zadaszona konstrukcja korytarza ozdobionego przepięknymi malowidłami przedstawiającymi sceny z mitologii chińskiej.

ImageTym korytarzem dochodzi się do zacumowanego przy północno-zachodnim brzegu marmurowego statku, zwanego "Statkiem do Bankietów". Mierzy on 37 m długości, jest wykonaną z marmuru kopią parowca. Wykonany on został na polecenie cesarzowej Dowager Cixi w roku 1888 ze środków pierwotnie przeznaczonych na odbudowę floty wojennej. Cesarzowa miała w zwyczaju spożywać na pokładzie posiłki i wydawać przyjęcia.

Ciekawą konstrukcją jest również most o długości 150 metrów wsparty na 17 przęsłach (Most Siedemnastu Łuków), który prowadzi do Wyspy Południowego Jeziora, a także Most Nefrytowego Pasa (zwany również Mostem Wielbłądziego Grzbietu) na środkowo-zachodniej części jeziora.

W pobliżu Letniego Pałacu Cesarskiego wznosi się Park Pachnących Wzgórz. Na terenie parku mieści się Świątynia Lazurowych Obłoków wybudowana w XIV wieku w stylu hinduskim. Na szczególną uwagę zasługuje Pagoda Diamentowego Tronu otoczona stupami-relikwiarzami oraz Sala Arhatów (Bodhisatwów), gdzie zobaczyć można 500 figur wielkości człowieka poszczególnych uczniów Buddy. Część świątyni przeznaczono na mauzoleum Sun Yat-sena, chińskeigo działacza, który zapoczątkował w roku 1911 rewolucję burżuazyjno-demokratyczną, co w konsekwencji spowodowało upadek cesarstwa i powstania Republiki Chin. W mauzoleum trumna ze zwłokami przechowywana była kilka lat, a następnie została złożona w mauzoleum Sun Yat-sena w Nankinie.


ImageOprócz zasygnalizowanych w tym krótkim opisie Pekinu atrakcji turystycznych, stolica Państwa Środka ma do zaoferowania znacznie więcej. Na uwagę zasługuje również inne mniej znane świątynie: Świątynia Białej Chmury, Świątynia Pochodzenia Prawa, Świątynia Wielkiego Miłosierdzia, Żółta Świątynia, Meczet Dongsi, Świątynia Pięciu Pagód, Świątynia Wielkiego Dzwonu, Świątynia Osiągniętej Mądrości i wiele innych. Niewątpliwą atrakcją Pekinu są również muzea i galerie sztuki. Godnie odwiedzenia są Galeria Sztuki Chińskiej, Muzeum Historii Naturalnej, Muzeum Wojskowe Chińskiej Rewolucji czy Obserwatorium Astronomiczne.

Będąc w Pekinie należy również wybrać się na spektakl opery chińskiej lub przedstawienia akrobatów. Opera chińska łączy w sobie elementy śpiewu, gry teatralnej, dialogi, pantomimy i akrobacji. Na przestrzeni wieków wykształciło się około 360 lokalnych odmian opery, z których najbardziej znanymi są opera pekińska, opera z północnych Chin - pingju, opera z prowincji Zhejiang i Shanghai - yuaju oraz opera z prowincji Henan - yuju. Przedstawienia operowe oglądać można w Teatrze Shoudu, Teatrze Renmin, Teatrze Beizhan, Teatrze Tiangiao, Teatrze Zhengyici czy Teatrze Liyuan. Z kolei pokazy sztuki akrobatycznej, która w Chinach uprawiana jest od czasów dynastii Zhou (221 r. p.n.e.- 11 r. p.n.e.), a szczyt jej świetności przypadł na okres dynastii Han (206 r. p.n.e.-220 r. n.e.) podziwiać można w Teatrze Akrobatów Beijing Zaji Tuan, w Poly Plaza czy Teatrze Chaoyang.

Image