Cusco

Image

Dumna stolica Inków

ImageJak głosi legenda, król Słońca Inti wysłał na ziemię swoje dzieci, aby głosiły jego chwałę oraz przyniosły mieszkańcom ziemi cywilizację. Manco Capac i Mama Ocllo wędrowali po świecie, a wszędzie, gdzie odpoczywali, wbijali w ziemię złotą tyczkę. Tam, gdzie tyczka zagłębiła się najbardziej, miała powstać stolica nowego "Państwa Słońca". Wybór padł na położoną w Andach żyzną dolinę rzeczną, leżącą na wysokości aż 3400 m n.p.m. Miasto zostało nazwane Cusco - "Pępek Świata".

W XI w. doszło do podporządkowania plemion tubylczych przez Manco Capaca. Cusco powstało około 1200 r., lecz szczyt jego rozwoju nastąpił za panowania dziewiątego Inki - Pachacuteca (1438-1471), który najpierw podbił lud Chanka, a w ciągu następnych 25 lat również większą część peruwiańskich Andów. Inka był nie tylko wielkim wodzem, ale i wielkim budowniczym. Za jego czasów miasto się bardzo rozwinęło. Doprowadził do rozbudowania kanałów pełniących funkcję systemu wodno-kanalizacyjnego i tarasów rolniczych, zmieniał bieg rzek Sapphi i Tullumayo oraz wzniósł wiele pałaców i świątyń, w tym słynną świątynię Słońca - Coricancha oraz pałac w zachodnim rogu obecnego Plaza de Armas. Szacuje się, że na tej wielkiej budowie pracowało przez 20 lat 50 000 ludzi. Ogromne głazy przesuwano prawdopodobnie na szynach z okrągłych, drewnianych bali za pomocą dźwigni, transportując je w ten sposób z odległych kamieniołomów do miasta. Potężne andezytowe lub granitowe bloki różnej wielkości dopasowywano do siebie i układano bez zaprawy w taki sposób, że powstawał mur prawie bez szczelin.

W wojnie domowej w 1532 r. Atahualpa pokonał swego przyrodniego brata Huáscara, co wykorzystał Francisco Pizarro, który po uwięzieniu, a następnie zamordowaniu Atahualpy zajął Cusco. Pizarro na władcę wytypował Inkę Manca Capaca II, jak się później okazało doskonałego stratega i polityka, który omal nie pokonał Hiszpanów. Ten właśnie władca zorganizował powstanie przeciwko kolonizatorom. Niestety, po krwawych i zaciętych walkach powstańcy przegrali. W czasie tego powstania Cusco zostało spalone przez Indian i następnie obrabowane przez Hiszpanów. Nigdy już nie odzyskało dawnego znaczenia, ponieważ w 1535 roku Pizarro założył Limę, która została stolicą wicekrólestwa.

W listopadzie 1533 roku hiszpańscy konkwistadorzy pod wodzą Francisca Pizarra zajęli bez rozlewu krwi stolicę inkaskiego imperium. Ze zdumieniem stwierdzili, że funkcjonalne rozplanowanie miasta i prostopadłe ulice przypominały układ, który dopiero rozwijał się w renesansowej Europie. Być może właśnie dzięki temu zdobywcy zaniechali całkowitego zniszczenia miasta.


ImagePo zdobyciu miasta jednak przystąpiono do splądrowania i ograbienia bogato wyposażonych pałaców i świątyń, a później do ich rozbiórki aż po same fundamenty. Na pozostawionych fundamentach wzniesione zostały kościoły, klasztory, pałace kolonialne i rezydencje. Do dziś podziwiać można piękną hiszpańską architekturę kolonialną z wyraźnymi akcentami indiańskimi.

Do początku XVII w. Cusco było spokojnym kolonialnym miastem, z którego wywieziono złoto i srebro, w którym wyburzono większość budynków, by wznieść kościoły i domy w stylu kolonialnym. Po pięknym, bogatym mieście Inków pozostały ruiny i fundamenty.
Biorąc pod uwagę stosunkowo krótki okres rozkwitu inkaskiej cywilizacji, jej osiągnięcia budowlane nie mają sobie równych w świecie. Imperium, obejmujące całą północno-zachodnią część Ameryki Południowej, powstało około 1400 roku, a rozpadło się w pierwszej połowie XVI wieku, wraz z przybyciem Hiszpanów.

Jedną z najbardziej imponujących budowli wzniesionych niedaleko Cusco jest twierdza Sacsayhuaman. Znajduje się 3 kilometry poza centrum miasta. Należy do światowego dziedzictwa kultury. W latach 1440-1532 Inkowie wznieśli tu system zygzakowatych murów tworzących trzy tarasy. Niektóre pojedyncze bloki kamienne miały 5 metrów wysokości, a ułożony z nich mur w niektórych miejscach sięgał aż 18 metrów. Wewnątrz zniszczonej przez hiszpańskich najeźdźców twierdzy znajdowały się magazyny żywności i domy mieszkalne.
Obydwie płynące przez Dolinę Inków rzeki, Tullumayo i Huatanay, często występowały z brzegów. Inkowie uregulowali je, budując przy tym akwedukty dostarczające wodę do Cuzco. Inkowie określali swoje imperium nazwą Tahuantinsuyo - Państwo Czterech Stron Świata, a swoją stolicę również podzielili na cztery sektory. Z każdego z nich prowadziła jedna droga w jedną ze "stron świata". Kursowali po nich długodystansowi piesi posłańcy nazywani chasquis. Biegli i roznosili w głąb państwa wiadomości i rozkazy władcy.

ImagePodzielone centrum miasta służyło przede wszystkim celom religijnym i administracyjnym, było więc zastrzeżone wyłącznie dla kapłanów i królewskich dworów. W dzielnicy miasta nazywanej Coricancha (Złoty Pałac) znajdowała się największa świętość Inków - Świątynia Słońca. Dla prostego ludu, zajmującego się różnorakimi robotami i rzemiosłem, przewidziane były zewnętrzne dzielnice. Pierścień satelitarnych wsi w wykorzystywanym rolniczo otoczeniu miasta zapewniał dostawy żywności dla stolicy.

Huaccapayta - "Święty Plac" imperium Inków - przekształcono za panowania Hiszpanów w Plaza de Armas. Tutaj, na fundamentach pałacu ósmego Inki Wirakoczy, wzniesiono katedrę. Na ruinach zniszczonej świątyni Małżonki Słońca (Acllahuasi) powstał klasztor Santa Catalina, na fundamentach pałacu Huayna Capac - kościół jezuitów La Compania.


Plac dawnej Świątyni Słońca zajmuje kościół i zabudowania klasztoru dominikanów. Budowę potężnej katedry rozpoczęto w 1560 roku, ciągnęła się ona przez prawie 100 lat. Silne trzęsienie ziemi w 1650 roku omal nie zniweczyło wysiłków budowlanych. Jednak solidne fundamenty inkaskiego pałacu wytrzymały. W 1654 roku katedrę konsekrowano, ale dopiero cztery lata później, wraz z ukończeniem obydwu wież wysokich na 33 metry, definitywnie zamknięto jej budowę.

Przybyli w 1571 roku do Cusco jezuici pragnęli wznieść kościół wspanialszy od katedry, ale po trzęsieniu ziemi w 1650 musieli rozpocząć budowę swojego kościoła La Compańia od początku. Ukończono go dopiero w 1668 roku. Świątynię tę uważa się za najpiękniejszy kościół w Cusco, a jego wystrój - za najbogatszy w całym Peru. Fasada ponad głównym portalem między obydwiema wieżami jest znakomitym przykładem połączenia plateresco i churrigueryzmu, dominujących w Andach barokowych stylów budownictwa sakralnego.

Santo Domingo, kościół i klasztor zakonu dominikanów - byli oni pierwszymi zakonnikami, którzy przybyli do Peru - mocno ucierpiał podczas silnego trzęsienia ziemi, które nawiedziło miasto w 1950 roku. Obecnie większe zainteresowanie niż ruiny kościoła budzą pozostałości murów Inti-Huasi (Świątyni Boga Słońca), która stała tutaj za czasów Inków.

Cusco liczące obecnie 300 tys. mieszkańców jest archeologiczną stolicą Ameryki i najstarszym, nadal zamieszkanym miastem kontynentu. Dziś pełni rolę stolicy departamentu oraz jest ważnym węzłem komunikacyjnym Ameryki Południowej. Leży na wysokości 3326 m n.p.m.

Image