DJ-ImageSlider

  • super-foto-69.jpg
  • super-foto-79-a.jpg
  • super-foto-361.jpg
  • super-foto-32.jpg
  • super-foto-1741.jpg
  • super-foto-13.jpg
  • super-foto-121.jpg
  • super-foto-203.jpg
  • super-foto-12.jpg
  • super-foto-1751.jpg
  • super-foto-131.jpg
  • super-foto-109.jpg
  • super-foto-30.jpg
  • super-foto-10.jpg
  • super-foto-192.jpg
  • super-foto-89.jpg
  • super-foto-198.jpg
  • super-foto-164.jpg
  • nowe-45.jpg
  • super-foto-64-a.jpg
  • super-foto-127.jpg
  • nowe-22.jpg
  • super-foto-74.jpg
  • super-foto-175.jpg
  • super-foto-26.jpg
  • nowe-10.jpg
  • nowe-41.jpg
  • super-foto-1731.jpg
  • super-foto-148.jpg
  • super-foto-144.jpg
  • super-foto-182.jpg
  • super-foto-81-a.jpg
  • super-foto-64.jpg
  • super-foto-116.jpg
  • super-foto-153.jpg
  • super-foto-91.jpg
  • super-foto-36.jpg
  • super-foto-202.jpg
  • super-foto-27.jpg
  • super-foto-81.jpg
  • super-foto-99.jpg
  • super-foto-33.jpg
  • super-foto-178.jpg
  • super-foto-1691.jpg
  • super-foto-138.jpg
  • super-foto-184.jpg
  • super-foto-90.jpg
  • super-foto-137.jpg
  • super-foto-199.jpg
  • super-foto-208.jpg

Rezerwacja

Galeria

Bhutan - mapa

Bhutan współczesny


IMG_2711Król Ugjen Łangczuk zmarł w 1926 roku. Wówczas na tron wstąpił jego syn Langczuk, który rządził aż do swej śmierci w 1952 roku. Rządy dwóch monarchów cechowała stabilność polityczna i powrót do dobrej koniunktury gospodarczej po latach wewnętrznych walk, które negatywnie wpłynęły na gospodarkę kraju. Pragnienie otwarcia się na świat zewnętrzny, a także pomoc Wielkiej Brytanii umożliwiły utworzenie pierwszych szkół zachodniego typu i wysłanie do Indii pierwszych Bhutańczyków na specjalistyczne studia.

Trzeci król, Dżigme Dordżi Langczuk, rządził w latach 1952-1971 i jest uważany za ojca nowoczesnego Bhutanu. Odziedziczył kraj w którym panował pokój, szybko zrozumiał, że świat się zmienia, że jeśli Bhutan ma przetrwać, nie może kontynuować swej izolacjonistycznej polityki musi się rozwijać. Zniósł pańszczyznę, rozdzieli, grunty wielkich instytucji monastycznych oraz utworzył Zgromadzenie Narodowe.

W 1961 roku, z pomocą Indii, król rozpoczął wdrażanie pięcioletniego planu rozwoju, a szczególny wysiłek został położony na budowę dróg. W 1971 roku kraj został członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych. Po śmierci władcy w 1972 roku tron objął jego syn - Jego Wysokość Król Dżigme Singje Łangczuk, który miał wówczas 17 lat. Od dzieciństwa był przygotowywany do roli monarchy, dlatego bez trudu przejął ster i poświęcił się polityce społeczno-ekonomicznego rozwoju kraju, zachowując przy tym tradycje przodków i spuściznę kulturową. Akcent położony na dobrobyt ludu, który powinien korzystać z dobrodziejstw współczesnego świata, nie tracąc przy tym swej tożsamości, to wyzwanie do klasycznego procesu modernizacji, który król określił pojęciem Szczęścia Narodowego Brutto (SNB).

W tym samym czasie Dżigme Singje Langczuk rozpoczął ofensywę dyplomatyczną, która choć pozostawała dyskretna - okazała się nie mniej skuteczna. W 1989 roku Bhutan był członkiem prawie wszystkich organizacji włączonych do ONZ. Od 1973 roku należy do Ruchu Państw Niezaangażowanych, a od 1975 roku do SAARC (Południowoazjatyckiego Stowarzyszenia Współpracy Regionalnej), oraz utrzymuje stosunki dyplomatyczne z 21 państwami, w tym z Japonią, Szwajcarią i Wspólnotą Europejską.

Na początku lat 90. kraj musiał stawić czoła tzw. "problemowi Południa". Polityka mająca na celu wzmocnienie tożsamości narodowej z jednoczesnym zastosowaniem prawa odnoszącego się do narodowości (Bhutańczykiem jest człowiek, który może dowieść, że był Bhutańczykiem przed rokiem 1958, jak również jego potomkowie w linii prostej) doprowadziła do wysiedlenia z Bhutanu części ludności nepalskiego pochodzenia. Ludzie ci przebywają obecnie w tymczasowych obozach w Nepalu, ale liczba osób rzeczywiście przybywających do Bhutanu jest przedmiotem żywych kontrowersji, zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę spore migracje ludności częściowo pochodzenia nepalskiego, które miały miejsce pod koniec lat 80. w całym wschodnim regionie Indii. Po długich pertraktacjach Nepal i Bhutan rozpoczęły w 2001 roku wspólny proces kontrolny w obozach, by rozwiązać bolesny problem uchodźców, ale niestabilna polityka w tym regionie nie pozwoliła jak na razie definitywnie rozwiązać tej kwestii. Wiele zachodnich państw, w tym USA i Kanada, zaproponowało w 2007 roku, iż przyjmą do siebie większość uchodźców. Program ten na nowo rozpoczął się w pierwszych miesiącach 2008 roku, jednie bez sprzeciwu ze strony niektórych mieszkańców obozów. W latach 1998-2003 Bhutan został wmieszany w problem, który go nie dotyczył, ale którego stał się zakładnikiem. Separatyści ze stanów Assam i Bondyjscy obywatele walczący o odłączenie się od Indii) schronili się w południowo-wschodnim Bhutanie, skąd atakowali Indie. Po nieudanych negocjacjach bhutańskie wojsko siłą wyparło separatystów niszcząc przy tym ich bazy na terytorium kraju.

Rząd centralny

DSCN8908W Bhutanie panuje ustrój monarchiczny. Głową państwa jest król, jednak od 1998 roku nie kieruje już rządem. Taką funkcję pełni teraz jeden z ministrów, a w swej pracy jest wspierany przez Gabinet, który jest głównym ciałem wykonawczym i składa się z ministrów i sekretarzy stanu. Od czasu wielkiej reformy w 1998 roku. zainicjowanej przez króla, ministrowie są wybierani przez członków Zgromadzenia Narodowego na okres pięciu lat, a każdy z ministrów pełni kolejno rolę szefa rządu przez jeden rok. Każde ministerstwo jest podzielone na departamenty lub oddziały. Z inicjatywy króla w 2001 roku komitet rozpoczął prace nad konstytucją. Po wniesieniu poprawek Konstytucja zostanie przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe i w Bhutanie rozpocznie się nowa era polityczna. Powołano już komisję wyborczą, która w 2008 roku ma zorganizować wybory parlamentarne z udziałem partii politycznych. W tym samym roku odbędzie się również koronacja piątego króla Dżigme Khesara Namgjala Łangczuka (ur. w 1980 r.), który faktycznie już teraz sprawuje rządy, gdyż w grudniu 2006 roku jego ojciec Dżigme Singje Łangczuk abdykował na jego rzecz.

Zgromadzenie Narodowe
Zgromadzenie Narodowe (CogJu) zostało utworzone w 1953 roku i liczy 150 członków. W jego skład wchodzi 100 przedstawicieli ludu wybieranych na trzy lata, 10 przedstawicieli duchowieństwa i 40 deputowanych mianowanych przez króla: są to ministrowie, doradcy królewscy, zarządcy dystryktów i inni wysocy urzędnicy. Do 2004 roku Zgromadzenie było zwoływane raz w roku i obradowało przez trzy tygodnie w sali Zgromadzenia w Thimphu. Jednak od 2005 roku. ze względu na wzrastającą złożoność spraw Zgromadzenie Narodowe jest zwoływane dwa razy w roku. Obrady są jawne. Członkowie Zgromadzenia dyskutują i głosują nad ustawami oraz omawiają problemy narodowe. Podczas wyborów w 2008 roku Zgromadzenie Narodowe diametralnie zmieniło swój kształt. Od tej pory liczy 47 deputowanych z Przewodniczącym na czele, wybieranych w powszechnym i tajnym głosowaniu na pięć lat. Ministrowie zasiadają w Zgromadzeniu Narodowym jako wybrani członkowie ze swoich okręgów wyborczych.

DSCN8672Rada Narodowa
Ustanowiona w 1965 roku Rada Królewska (Lodro C 'ogde) to obradujące dawniej ciało doradcze. Jej zadanie polegało na doradzaniu królowi, ale także na kontrolowaniu, czy rozporządzenia wydane przez Zgromadzenie Narodowe są realizowane. Rada liczyła 9 członków, których mandat trwał trzy lata i którzy musieli zostać zaaprobowani przez Zgromadzenie. W 2008 roku, wraz z nowym systemem politycznym. Rada Królewska została zastąpiona izbą wyższą parlamentu Radą Narodową, składającą się z 25 członków: jeden przedstawiciel każdego dystryktu (dzongkhag) i pięciu członków mianowanych przez króla na okres trwania legislatury.
W grudniu 2007 miały miejsce nowe, powszechne i tajne wybory apolitycznych Radnych Narodowych. Pierwsze demokratyczne wybory, z powszechnym i tajnym głosowaniem, w których współzawodniczyły dwie partie polityczne, zostały przeprowadzone w marcu 2008. Przyglądało się im ponad 40 międzynarodowych obserwatorów i dziennikarzy, którzy orzekli, że były one "wolne i sprawiedliwe". Frekwencja wyniosła 79,4%, a ludzie głosowali z entuzjazmem. Ku ogólnemu zdziwieniu, nie wyłączając zwycięzców, 45 miejsc przypadło jednej partii, a tylko 2 drugiej. Spośród wszystkich wybranych posłów dziewięciu jest Bhutańczykami pochodzenia nepalskiego.

Administracja lokalna
DSCN9012Administracja lokalna, która wywodzi się z systemu administracyjnego stworzonego w XVII wieku przez Szabdrunga Ngałanga Namgjela, ulegała w XX wieku pewnym przeobrażeniom. Jedną z najważniejszych spraw jest zniesienie, wraz z nastaniem monarchii, stanowiska penlopów oraz utworzenie dwudziestu dystryktów (dzongkhagów). Każdym dystryktem kieruje jeden zarządca dzongdag (dawniej dzongpon), który podlega Ministerstwu Spraw Zagranicznych. W pełnieniu obowiązków dzongdagowi pomaga jego zastępca - dzongrab. który zajmuje się wewnętrznymi sprawami administracyjnymi. Najbardziej zaludnione dystrykty zostały podzielone na poddystrykty - dungkhagi, którymi zarządzają dungpowie, czyli urzędnicy mianowani przez rząd i podlegający dzongdagowi. Wszystkie dystrykty są podzielone na "bloki", a każdy blok to jedna jednostka administracyjna składająca się z kilku miasteczek.

Komitet ds. rozwoju dystryktu (DzongkhugJargje Cogczun) w skład, którego wchodzą przedstawiciele ludu oraz wysocy urzędnicy dystryktu, wybiera przewodniczącego i zbiera się, by omawiać projekty dotyczące rozwoju. Na poziomie bloku rozporządzenia rządu są przekazywane przez zarządcę miasteczka, którego wybierają mieszkańcy miasteczek tworzących dany blok. Jest on jednocześnie sędzią rozjemczym w przypadkach mniejszych sporów. Od 1991 roku działa także Komitet ds. rozwoju bloków (Gełog Jargje Cogczun). Od 2002 roku, w ramach polityki decentralizacyjnej, te dwa komitety pełnią ważną rolę przy podejmowaniu decyzji na poziomie lokalnym, gdzie posiadają pewną niezależność finansową.

Państwowa wspólnota zakonna
DSCN9375Duchowieństwo państwowe (szung dracang) to mnisi z oficjalnej szkoły druk-pa kagju, którzy tworzą centralne i regionalne wspólnoty monastyczne. Duchowieństwo państwowe, które dawniej posiadało rozległe obszary ziemskie, skąd czerpało swe dochody, korzysta od 1968 roku z subwencji rządu. W 1982 roku rząd rozpoczął odkupywanie klasztornych ziem i rozdawał je najbardziej ubogim mieszkańcom wsi.

Dże khenpo, ?najwyższy opat", stoi na czele duchowieństwa i kontroluje wszystkie sprawy związane z religią. Jest wybierany spośród najwyżej postawionych w hierarchii mnichów i jeżeli tego sobie życzy, zajmuje to stanowisko aż do śmierci. W pracach administracyjnych pomagają mu wysokiej rangi czterej mnisi wybierali z centralnej wspólnoty monastycznej (Thimphu/Puna-kha). Dże khenpo rozdziela również nauczycieli religijnych w całym kraju. Duchowieństwo państwowe ma swoich przedstawicieli w Zgromadzeniu Narodowym i Radzie Królewskiej. Jednak od 2008 roku, wraz z wejściem w życie nowej Konstytucji, nastąpi rozdział Kościoła od Państwa, a wówczas mnisi z duchowieństwa państwowego nie będą mieli ani prawa głosu, ani nie będą mogli uprawiać polityki. Regionalne wspólnoty monastyczne mają swą siedzibę w lokalnym dzongu i podlegają wysokiej rangi mnichowi, wydelegowanemu przez centralną wspólnotę monastyczną.

Wykształcenie monastyczne jest gruntowne i długie. Szkoły klasztorne, o konkretnie zdefiniowanym programie studiów, podejmują się opieki nad mnichami, którzy pragną odbyć studia wyższe z teologii i praktykować medytację.

Gospodarka
DSCN8672Rolnictwo i hodowla stanowią nadal najważniejszą podstawę gospodarki: w 2007 utrzymanie 65% ludności było uzależnione od tych dwóch sektorów. Udział rolnictwa, hodowli i lasów w dochodzie narodowym brutto w 2004 roku wyniósł zaledwie 25%. Słaby udział lasów wynika z polityki rządu, który nie chce eksploatować leśnych zasobów, lecz korzystać raczej z ich bogactwa ekologicznego. Las pokrywa 72% obszaru kraju, a parki narodowe ponad 26%.
Bardzo szybko rośnie natomiast udział przemysłu i kopalni wraz z eksploatacją zakładów produkujących żywność, dwóch cementowni, zakładów wytwarzających karbid i stopy żelaza, kopalni gipsu, a zwłaszcza elektrownii wodnych (tylko one wypracowują 32% dochodu narodowego).

Handel przynosi 28% dochodu narodowego, eksport cementu, elektryczności i wysokiej jakości produktów rolnych: jabłek, pomarańczy, kardamonu, ziemniaków, szparagów, grzybów, olejku z melisy lekarskiej. Turystyka i linie lotnicze Druk Air wykazują coraz większy udział w dochodzie krajowym, dostarczając obcej waluty. W 2008 roku Bhutan planuje zostać członkiem Światowej Organizacji Handlu.
Sytuacji ekonomicznej Bhutańczyków nie można porównywać z sytuacją ludności afrykańskiej i azjatyckiej, należącej do tej samej kategorii, nawet, jeżeli szacuje się, że 30% mieszkańców żyje poniżej relatywnej granicy ubóstwa. 98% ludności wiejskiej posiada ziemie, a odsetek ludności związanej z rolnictwem w stosunku do uprawianej powierzchni jest korzystny. Domy są tutaj dobrej jakości, a nawet, jeśli występuje niedożywienie, wynikające ze złych nawyków w odżywaniu i niedostępności niektórych produktów, to zjawisko głodu nie dotyczy Bhutanu.

Od początku lat 80. rozwija się burżuazja, którą tworzą urzędnicy, przedsiębiorcy i usługodawcy. Jak dotychczas nie znamy jej potrzeb konsumpcyjnych, jednak dostępne obecnie produkty w centrach miejskich świadczą o względnie dostatnim poziomie życia. Według Wskaźnika Rozwoju Społeczno, publikowanego każdego roku przez ONZ, w 2006 roku Bhutan znalazł na 129 miejscu w kategorii krajów średnio rozwiniętych. Większość artykułów pierwszej potrzeby, opony, części maszynerii oraz produkty naftowe są importowane z Indii.

Umiarkowana droga rozwoju
DSCN8801Ze względu na słabe zaludnienie i względną urodzajność ziem Bhutan nigdy nie zetknął się z nieprzezwyciężalnymi problemami, jakie nękają niektórych jego sąsiadów. Oczywiście nie brakuje tutaj problemów, ale udaje się je jakoś rozwiązywać, a to budzi nadzieję i zapał wśród osób zaangażowanych w proces rozwoju. Czwarty król, Dżigme Singje Łangczuk, poświęcał dużą część swego czasu na podróże po kraju, by regularnie odwiedzać wszystkie dystrykty i rozmawiać z ich mieszkańcami. Jego syn, jako piąty król Dżigme Khesar Namgjal Łangczuk poszedł w jego ślady i walkę z biedą uczynił swoim priorytetem.

W 1961 roku król Dżigme Dordżi Łangczuk podjął się wdrożenia pierwszego pięcioletniego planu rozwoju. Najważniejszą częścią dwóch pierwszych planów pięcioletnich była budowa dróg oraz formowanie kadry technicznej i administracyjnej. Kiedy została stworzona podstawowa infrastruktura, można było rozpocząć eksploatację zasobów naturalnych. Plany trzeci i czwarty, obejmujące lata 1971-1981, dotyczyły również rozwoju programów w różnych sektorach, takich jak rolnictwo, leśnictwo, energetyka, kopalnie i opieka zdrowotna.
Piąty plan (1981-1986) zakładał zwrot w polityce rządu, ponieważ nie chodziło tylko o realizację projektów, ale także o doprowadzenie do wzrostu gospodarczego, by osiągnąć jak największą ekonomiczną niezależność, uskutecznić administrację poprzez jej decentralizację, zagwarantować ludności sprawiedliwy dostęp do zdobyczy postępu oraz zaangażować ją do realizacji projektów.
Szósty plan (1987-1992) to kontynuacja piątego z akcentem położonym na wartości narodowe, co przejawiało się np. poprzez ?bhutanizację" programów szkolnych. Szczególną uwagę poświęcono tradycyjnej etykiecie (driglam na-msza), rozwojowi języka narodowego i dziedzictwa kulturowego. Szeroko rozpowszechniano kwestie ekologiczne wśród bhutańskich rządzących, którzy uważają, że późny rozwój Bhutanu pozwolił im wyciągnąć wnioski z błędów, jakie popełniły inne kraje.

Pięcioletnie plany - siódmy (1992-1997) ósmy (1997-2002) i dziewiąty (2002-2008) - zakładają przede wszystkim decentralizację, wzmocnienie infrastruktury i usług socjalnych, wspierając przy tym tworzący się sektor prywatny poprzez odpowiednie programy szkoleniowe i pomoc drobnym przedsiębiorcom. W 1999 roku Bhutan wprowadził sieć internetową, swą działalność rozpoczęła również telewizja publiczna. Istnieje też kilka operatorów telewizji kablowej, dzięki czemu można odbierać drogą satelitarną stacje międzynarodowe.

DSCN8688W 2001 roku nastąpiła prawdziwa rewolucja w kraju: wprowadzono podatek dochodowy dla obywateli przekraczających pewien próg dochodów (powyżej 100 000 Nu rocznie, co dotyczy tylko najbogatszej części społeczeństwa), bo zdaniem rządzących społeczno-gospodarczy rozwój kraju nie musi odbywać się ze szkodą dla stylu życia i tradycyjnych wartości. Każdy projekt jest, więc uważnie analizowany i może zostać odroczony bądź wstrzymany, jeżeli jest niezgodny z przekonaniami lub negatywnie wpływa na środowisko. Właśnie takim sposobem Bhutan kroczy umiarkowaną drogą rozwoju. Jego słynne pojęcie ?Szczęście Narodowe Brutto" (SNB) opiera się na czterech fundamentalnych zasadach: dobre zarządzanie, trwały rozwój, ochrona środowiska naturalnego i ochrona kultury.

Największa pomoc, zarówno techniczna, jak i finansowa, przychodzi z Indii, które od początku wdrażania pięcioletnich planów odegrały istotną rolę w procesie rozwoju Bhutanu, a zwłaszcza w budowie i utrzymaniu dróg, komunikacji, produkcji energii elektrycznej oraz pomocy udzielanej pracownikom technicznym i administracyjnym. Bhutan korzysta również z różnorakiej pomocy ONZ, a przede wszystkim z jej Programu ds. Rozwoju (UNDP). Organizacja ta w 1979 otwarła swoje biuro w Thimphu. Bhutan znajduje się także pod opieką UNICEF, UNV, FAO, PAM, OMS, UNESCO, IFAD. Z kolei Wspólnota Europejska rozpoczęła swój program pomocy w 1985 roku. Bhutan nawiązał najpierw współpracę ze Szwajcarią, z którą był szczególnie związany. Szwajcaria zajmuje się m.in. projektami w sektorze rolnictwa, hodowli i edukacji poprzez swą organizację ds. współpracy Helvetas. Działa tu również wiele innych organizacji rządowych z różnych krajów, takich jak Austria. Niemcy, Kanada. Wielka Brytania. Japonia. Norwegia. Holandia. Z tych państw przybywają wolontariusze i doradcy pracujący w najważniejszych sektorach rolnictwa, hodowli, leśnictwa, edukacji, opieki zdrowotnej oraz w sektorze energetycznym (Austria).

Scroll to top